Do darmowej dostawy brakuje
0,00 zł
Masz darmową dostawę
28
Jan
Materiały do pakowania a kody odpadów w BDO. Jak nie zginąć w gąszczu sześciocyfrowych kodów?
W wielu firmach temat odpadów opakowaniowych wraca dopiero wtedy, gdy pojawia się kontrola, wezwanie do korekty sprawozdania albo pytanie księgowości: „jaki kod mamy wpisać?”. Tymczasem obecnie BDO przestaje być wyłącznie narzędziem ewidencyjnym. Coraz częściej działa jak system, który łączy dane o odpadach, opakowaniach wprowadzanych na rynek i opłatach, a od przedsiębiorcy wymaga spójności procesów: od magazynu, przez dokumenty sprzedażowe, po sprawozdania roczne.
Gospodarka odpadami w Polsce w ostatnich latach przestała być obszarem czysto formalnym, a stała się elementem zarządzania operacyjnego. Pod wpływem regulacji unijnych rośnie znaczenie cyfrowej ewidencji i poprawnej klasyfikacji materiałów opakowaniowych, bo to one decydują dziś nie tylko o zgodności z przepisami, lecz także o kosztach i bezpieczeństwie organizacyjnym firmy. System BDO (Baza danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami), który początkowo pełnił funkcję rejestru i narzędzia sprawozdawczego, coraz częściej działa jak mechanizm kontrolny łączący dane o odpadach, masie opakowań wprowadzanych na rynek oraz rozliczeniach finansowych związanych z opłatami produktowymi i kaucją. Dlatego przedsiębiorstwa, które porządkują klasyfikację i segregację u źródła, ograniczają ryzyko formalne i zyskują większą kontrolę nad kosztami pakowania oraz logistyki.
Ten artykuł porządkuje najważniejsze zasady klasyfikowania odpadów opakowaniowych w BDO, pokazuje najczęstsze błędy i wyjaśnia, co tak naprawdę się zmienia. Skupiamy się na materiałach, które realnie występują w pakowaniu: kartonach, foliach, taśmach, wypełniaczach, paletach oraz opakowaniach po chemii technicznej.
Kody odpadów w BDO: nie tylko „co to jest”, ale skąd się wzięło
Katalog odpadów ma strukturę hierarchiczną: dwie pierwsze cyfry wskazują grupę, cztery pierwsze podgrupę, a pełny sześciocyfrowy kod konkretny rodzaj odpadu. W praktyce kontrolnej najwięcej problemów nie wynika z braku wiedzy o materiale, tylko z pominięcia kontekstu powstawania odpadu i przypisywaniu kodów wyłącznie na podstawie nazwy materiału.
W pakowaniu ważna jest grupa 15 (odgrywa rolę centralną dla sektora handlu, logistyki i produkcji), a szczególnie podgrupa 15 01, czyli odpady opakowaniowe. To właśnie tutaj mieszczą się typowe „magazynowe” strumienie: kartony po dostawach, folie, taśmy, palety, przekładki.
Zrozumienie dynamiki tej grupy wymaga nie tylko znajomości samych kodów, ale przede wszystkim identyfikacji źródła powstawania odpadu, co jest najczęstszym punktem spornym podczas kontroli Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska (WIOŚ).
Poprawna klasyfikacja odpadu musi uwzględniać trzy poziomy: grupę główną (dwie pierwsze cyfry), podgrupę (cztery pierwsze cyfry) oraz konkretny rodzaj materiału (pełny kod sześciocyfrowy). W przypadku grupy 15, podgrupa 15 01 jest dedykowana wyłącznie opakowaniom, w tym opakowaniom zbieranym selektywnie.
Najważniejsze kody z grupy 15 01 dla materiałów pakowych
Poniższe przyporządkowania są najczęściej spotykane w e-commerce, magazynach i produkcji. Warto je potraktować jako bazę do wewnętrznego standardu pakowania i segregacji.
| Kod odpadu | Rodzaj i opis materiału opakowaniowego | Przykłady praktyczne |
|---|---|---|
| 15 01 01 | Opakowania z papieru i tektury | Kartony, pudełka, tuby papierowe, papier pakowy |
| 15 01 02 | Opakowania z tworzyw sztucznych | Folia stretch, folia bąbelkowa, taśmy klejące, worki |
| 15 01 03 | Opakowania z drewna | Palety drewniane (Euro, jednorazowe), skrzynki, przekładki |
| 15 01 04 | Opakowania z metali | Puszki stalowe i aluminiowe, klamry, paski metalowe |
| 15 01 05 | Opakowania wielomateriałowe | Kartony po napojach (typu Tetra Pak), folie laminowane |
| 15 01 06 | Zmieszane odpady opakowaniowe | Mieszanka różnych frakcji bez możliwości separacji u źródła |
| 15 01 07 | Opakowania ze szkła | Butelki szklane, słoiki, stłuczka opakowaniowa |
| 15 01 09 | Opakowania z tekstyliów | Worki jutowe, torby bawełniane, opakowania z tkanin |
Warto zwrócić uwagę na jedną rzecz: „ekologiczny” w sensie marketingowym nie tworzy nowej kategorii w katalogu odpadów. Folia z regranulatu pozostaje folią, a papier z recyklingu pozostaje papierem. Kod wynika z rodzaju opakowania i jego statusu odpadu.
Granica między odpadem komunalnym a opakowaniowym - 15 01 01 kontra 20 01 01
Jedno z najczęstszych źródeł nieprawidłowości to mylenie odpadów opakowaniowych z odpadami komunalnymi. Kwestią budzącą najwięcej kontrowersji w codziennej praktyce przedsiębiorstw jest rozróżnienie odpadów o kodach 15 01 01 (opakowania z papieru) oraz 20 01 01 (papier i tektura komunalna). Decyzja o tym, który kod zastosować, nie zależy od składu chemicznego surowca, lecz od miejsca i kontekstu jego powstania.
Odpady komunalne (grupa 20) to takie, które ze względu na swój charakter i skład są podobne do odpadów powstających w gospodarstwach domowych. W firmie będą to odpady z części socjalnych, biur czy kuchni. Jeśli pracownik wyrzuca gazetę lub papier po kanapce, stosujemy kod 20 01 01, a firma jest zwolniona z ewidencji tych odpadów w BDO. Jeśli jednak papier jest częścią kartonu transportowego, w którym dostarczono towar do magazynu, staje się on odpadem opakowaniowym o kodzie 15 01 01.
Materiał jest ten sam, ale źródło powstania inne, a to właśnie źródło przesądza o klasyfikacji i obowiązkach.
Jeżeli firma „wrzuca” kartony po dostawach do komunalnych, ryzykuje zarzut obchodzenia obowiązków BDO. WIOŚ bardzo często sprawdza to rozróżnienie, bo jest łatwe do zweryfikowania w terenie.
„Zmieszane” odpady opakowaniowe 15 01 06: wygoda, która może drogo kosztować
Kod 15 01 06 kusi prostotą. Jest on stosowany w sytuacjach, gdy odpady opakowaniowe składają się z różnych materiałów, które nie zostały rozdzielone na frakcje jednorodne. Wystarczy jeden kontener, jeden strumień, mniej segregowania. Problem w tym, że w dłuższej perspektywie taka organizacja potrafi zwiększyć koszty i ryzyka:
- trudniej wykazać selektywną zbiórkę u źródła,
- częściej pojawiają się pytania o to, dlaczego firma nie rozdziela podstawowych frakcji,
- rośnie ryzyko zanieczyszczenia odpadu materiałami, które powinny mieć inne kody (zwłaszcza niebezpiecznymi).
Jeżeli w magazynie da się rozdzielić papier i folię, zwykle warto to zrobić. Choć kod 15 01 06 wydaje się wygodny z punktu widzenia logistyki magazynowej, jego stosowanie może utrudniać korzystanie ze zwolnień ilościowych i często wymusza pełną ewidencję w BDO. Ponadto, odpady o tym kodzie nie mogą być zanieczyszczone substancjami niebezpiecznymi i w takim przypadku wymagana jest zmiana klasyfikacji na kody z gwiazdką.
Rozgraniczenie kodów 15 01 10* i 15 01 11*
W obszarze opakowań niebezpiecznych system BDO operuje dwoma kodami "zwierciadlanymi", których błędne stosowanie jest częstym powodem sankcji administracyjnych. Wybór między kodem 15 01 10* a 15 01 11* zależy od natury pozostałości produktu oraz fizycznej konstrukcji samego opakowania.
15 01 10* i 15 01 11* - podobne nazwy, różne znaczenie.
15 01 10*
dotyczy opakowań zawierających pozostałości substancji niebezpiecznych lub nimi zanieczyszczonych. Typowe przykłady to puszki po farbach, kanistry po olejach, opakowania po chemii technicznej, jeśli nie są „czyste”.
15 01 11*
dotyczy specyficznej grupy: opakowań z metali zawierających niebezpieczne porowate elementy wzmocnienia konstrukcyjnego oraz pustych pojemników ciśnieniowych. W praktyce chodzi głównie o spray’e i inne opakowania pod ciśnieniem.
Rośnie znaczenie poprawnej klasyfikacji tych strumieni, bo firmy, które wcześniej traktowały pojedyncze opakowania po chemii jako „zbyt mały temat”, muszą podejść do tego systemowo. Błędne zakwalifikowanie opakowania po substancjach niebezpiecznych jako „zwykły metal” albo „zwykły plastik” może zostać zakwestionowane w toku kontroli i skutkować sankcjami administracyjnymi.
Zaostrzenie przepisów uderza przede wszystkim w małe warsztaty rzemieślnicze, zakłady fryzjerskie oraz firmy budowlane, które generują odpady o kodzie 15 01 10* w postaci pustych opakowań po lakierach, klejach czy środkach impregnujących.
System kaucyjny: co ma wspólnego z odpadami opakowaniowymi?
Obecnie rośnie znaczenie opakowań objętych systemem kaucyjnym. Dla wielu firm nie będzie to temat stricte „odpadowy”, lecz rozliczeniowy i organizacyjny. System kaucyjny opiera się na pobieraniu opłaty od konsumenta w momencie zakupu i jej zwrocie przy oddaniu opakowania bez konieczności okazania paragonu. W opakowaniach wprowadzanych do systemu musi być widoczny znak kaucji z kwotą.
Z perspektywy przedsiębiorców handlowych 2026 staje się pierwszym pełnym rokiem funkcjonowania systemu w skali operacyjnej, a nie pilotażowej. Sklepy o powierzchni powyżej 200 m2 są zobligowane do pełnej obsługi systemu, co często wiąże się z koniecznością instalacji automatów kaucyjnych (butelkomatów). Mniejsze placówki muszą przyjmować jedynie szklane butelki wielokrotnego użytku (jeśli oferują napoje w takich butelkach), a w zakresie pozostałych frakcji mogą uczestniczyć dobrowolnie. Jeżeli firma uczestniczy w obrocie opakowaniami kaucyjnymi, istotna staje się spójność oznakowania, procedur magazynowych i rozliczeń.
Progi, zwolnienia i „magiczna” 1 tona: gdzie firmy najczęściej się mylą
W praktyce są dwa różne obszary, które przedsiębiorcy często mieszają:
- zwolnienia i progi dotyczące ewidencji wytwarzanych odpadów,
- obowiązki wprowadzającego produkty w opakowaniach i rozliczenia (w tym możliwość skorzystania z mechanizmu pomocy de minimis).
Dla małych firm realnym ryzykiem jest przekroczenie progu, którego nikt nie monitoruje na bieżąco. W e-commerce potrafi to nastąpić szybciej, niż się wydaje, bo masa opakowań rośnie wraz z liczbą paczek, a do tego dochodzą elementy pomocnicze i opakowania produktów, szczególnie przy imporcie. Jeśli sklep importuje towary z zagranicy (nawet z krajów UE), staje się wprowadzającym nie tylko dla opakowań wysyłkowych, ale również dla opakowań jednostkowych produktów.
Najrozsądniejsze podejście jest proste: zważyć i opisać skład paczki raz, stworzyć standardy, a potem prowadzić miesięczne podsumowania. To mniej pracy niż korekty robione „w marcu na ostatnią chwilę”.
Mimo rygorystycznych przepisów, polski system prawny przewiduje mechanizmy ochronne dla najmniejszych podmiotów. Najważniejszym z nich jest zwolnienie z obowiązków recyklingowych dla tzw. małych wprowadzających, czyli firm, które wprowadzają na rynek produkty w opakowaniach o łącznej masie nieprzekraczającej 1 tony (1 Mg) rocznie.
Zwolnienie to traktowane jest jako pomoc publiczna (pomoc de minimis) i wymaga złożenia stosownego wniosku do Marszałka Województwa za pośrednictwem BDO. Wartość pomocy odpowiada kwocie opłaty produktowej, z której firma zostaje zwolniona.
Osobną kategorią są zwolnienia z prowadzenia ewidencji odpadów wytwarzanych. Jeśli firma wytwarza niewielkie ilości typowych odpadów opakowaniowych, może pozostać poza systemem BDO w zakresie wytwarzania, o ile nie przekroczy progów ilościowych.
PPWR i e-commerce: liczy się także pusta przestrzeń
PPWR wchodzi etapami, ale wymóg ograniczenia pustej przestrzeni w opakowaniach do max. 50% jest celem docelowym, którego szczegółowe zasady i terminy wdrożenia będą doprecyzowywane w aktach wykonawczych.
Niezależnie od terminów prawnych presja rynkowa na ograniczenie „wożenia powietrza” już teraz wpływa na koszty wysyłki, masę wprowadzanych opakowań i stabilność procesów magazynowych. Optymalizacja gabarytu paczek jest jednym z najprostszych sposobów na porządkowanie zarówno kosztów, jak i ewidencji.
Najczęstsze błędy w BDO w obszarze materiałów pakowych
W firmach pakujących na dużą skalę błędy rzadko wynikają ze złej woli. Częściej z braku standardów i rozproszenia odpowiedzialności.
Najczęściej pojawiają się cztery problemy:
- nieaktualne dane w rejestrze po zmianach organizacyjnych,
- brak numeru BDO na dokumentach tam, gdzie jest wymagany,
- błędna klasyfikacja opakowań po chemii,
- przekazywanie odpadów podmiotom bez właściwych uprawnień.
Jak uporządkować kody odpadów opakowaniowych w firmie: minimalny standard
Nie potrzeba rozbudowanego działu środowiskowego. Wystarczą trzy kroki:
- spisać materiały pakowe i przypisać im kody z grupy 15 01,
- sprawdzić, gdzie faktycznie powstają mieszanki i czy da się je rozdzielić,
- przygotować krótką instrukcję dla zespołu.
Kalendarz obowiązków przedsiębiorcy w 2026 roku
Zarządzanie odpadami w nowoczesnej firmie wymaga rygorystycznego przestrzegania terminów. System BDO nie wybacza opóźnień, a każda zwłoka w złożeniu sprawozdania jest automatycznie odnotowywana przez system, co może stać się podstawą do nałożenia mandatu lub grzywny.
| Termin w 2026 r. | Rodzaj obowiązku | Gdzie składamy / rozliczamy |
|---|---|---|
| 15 stycznia 2026 | Opłata recyklingowa za torby foliowe (IV kwartał 2025) | Urząd Marszałkowski (płatność na rachunek właściwego UM) |
| 31 stycznia 2026 | Sprawozdania podmiotów odbierających / zbierających odpady komunalne | Właściwa gmina / urząd miasta |
| 28 lutego 2026 | Opłata roczna za utrzymanie wpisu w BDO | System BDO (opłata administracyjna) |
| 28 lutego 2026 | Raport do KOBiZE za emisje do powietrza | System KOBiZE |
| 16 marca 2026 | Roczne sprawozdanie o wytwarzanych odpadach za 2025 r. | System BDO → Marszałek Województwa |
| 16 marca 2026 | Roczne sprawozdanie o produktach i opakowaniach za 2025 r. | System BDO → Marszałek Województwa |
| 16 marca 2026 | Wniosek o pomoc de minimis (< 1 Mg opakowań) | System BDO → Marszałek Województwa |
Podsumowanie
BDO nie jest „sprawozdaniem raz do roku”, lecz elementem procesu pakowania i gospodarki magazynowej. Kody z grupy 15 01 są stosunkowo proste, jeśli pamięta się o jednej zasadzie: liczy się nie tylko materiał, ale źródło powstania odpadu i jego status. A to w praktyce oznacza mniej nerwów w marcu i więcej realnej kontroli nad tym, co dzieje się w magazynie.
Ten materiał jest szczególnie przydatny dla firm pakujących produkty: e-commerce, magazynów, producentów oraz importerów, którzy samodzielnie odpowiadają za klasyfikację odpadów opakowaniowych i sprawozdawczość w BDO
E-commerce menedżerka, realistka z analitycznym podejściem, która wierzy, że liczby mówią więcej niż opinie. Stawia na relacje, zaangażowanie zespołu i ciągłe optymalizacje, które realnie wpływają na wyniki. Od lat związana z e-commerce - odpowiada za analitykę, rozwój i rentowność sprzedaży kanałów internetowych. Lubi dzielić się wiedzą, dlatego chętnie tworzy treści, które wnoszą realną wartość.
Źródła:
- Baza danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami (BDO), https://bdo.mos.gov.pl
- Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, ISAP
- Rozporządzenie Ministra Klimatu w sprawie katalogu odpadów, ISAP
- Ustawa o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, ISAP
- Ministerstwo Klimatu i Środowiska – materiały informacyjne, gov.pl
- Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) – Packaging and Packaging Waste Regulation (PPWR), EUR-Lex
Powiązane wpisy
Jak materiały opakowaniowe wspierają branżę budowlaną i remontową?
W budownictwie i remontach, tak jak w każdej dziedzinie życia, odpowiednie przygotowanie to podstawa sukcesu. Właściwa ochrona powierzchni, narzędzi i materiałów podczas realizacji to zabezpieczenie finansowe i jakościowe. Materiały opakowaniowe świetnie sprawdzają się jako warstwa chroniąca, ale nie tylko. Przyjrzyjmy się, jak materiały opakowaniowe mogą wesprzeć projekty budowlane i remontowe.
Opakowaniowy glow up, czyli jak przygotować świąteczne pakowanie paczek dla klientów?
Święta to wyjątkowy czas w roku, który daje firmom możliwość wyróżnienia się i nawiązania bliższej relacji z klientami. Pakowanie paczek w bardziej świąteczny sposób to nie tylko sposób na zaskoczenie odbiorców, ale także doskonała strategia marketingowa. Przy odpowiednim podejściu do tematu możesz zamienić standardowe przesyłki w nośnik wyjątkowych emocji i wartości Twojej marki.
Co to jest fulfillment i czy warto go wdrożyć w swojej firmie?
W czasach, w których e-commerce rozwija się piekielnie szybko, coraz więcej firm poszukuje sposobów na optymalizację logistyki i magazynowania, opracowując odpowiedni model logistyczny. I tutaj pojawia się rozwiązanie, które ostatnimi czasy zyskuje popularność – fulfillment, czyli usługa, która dość mocno może odmienić sposób, w jaki obecnie e-sklepy zarządzają swoimi zamówieniami.
Opakowania do wysyłki, czyli co musisz wiedzieć o pakowaniu produktów, gdy prowadzisz e-commerce?
Nieustający wzrost liczby osób kupujących w sklepach internetowych sprawia, że napotykamy co rusz nowe problemy logistyczne i operacyjne, gdzie jednym z ważniejszych kryteriów jest proces pakowania i wysyłania produktów do konsumentów. Jakie wyzwania w pakowaniu produktów do wysyłki spotykamy w branży e-commerce i jakie rozwiązania rekomendujemy?
"W co ja się wpakowałem?" Overpacking & underpacking w sklepie Franka
Franek przeanalizował uwagi zgłaszane przez klientów w komentarzach i ku swojemu zaskoczeniu odkrył, że większość dotyczy niedopasowania opakowania wtórnego do rozmiarów produktu, czasem zbyt dużego wysiłku potrzebnego do odpakowania przesyłki ze wszystkich warstw folii czy innego “zabezpieczacza”, a nawet tego, że dany wypełniacz nie jest… starą gazetą lub podobnym odpadem.
